Możesz zmniejszyć ryzyko raka - postaw na profilaktykę

4 LUTEGO – Międzynarodowy Dzień Walki z Rakiem

 

     Nowotwory są chorobą cywilizacyjną i są ogromnym zagrożeniem w krajach rozwiniętych i rozwijających się ekonomicznie. Najważniejszym elementem walki z nowotworami jest prewencja, czyli uświadamianie ludzi o czynnikach ryzyka rozwoju raka oraz negatywnych zachowaniach,  które mogą mieć wpływ na rozwój chorób nowotworowych. W przypadku wielu nowotworów szansa na wyleczenie znacznie wzrasta, jeśli choroba zostanie rozpoznana we wczesnym stadium. Dlatego tak ważne są populacyjne badania przesiewowe, które mają na celu wykrycie choroby we wczesnej, zwykle bezobjawowej fazie rozwoju.

W ramach tzw. „białej soboty” wszystkie chętne osoby mogą skorzystać z bezpłatnych porad, konsultacji i badań onkologicznych, które tego dnia są świadczone w placówkach onkologicznych i hematoonkologicznych na terenie całego kraju. Informacje na ten temat zostaną zawarte na stronach internetowych oddziałów NFZ.

      Najważniejszym elementem prewencji jest profilaktyka. Przy każdej kontrolnej wizycie u lekarza powinny być wykonywane badania przesiewowe.

Badania przesiewowe, kiedy wykonać?

Rak piersijest najczęstszym w Polsce kobiecym nowotworem złośliwym (blisko 22% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe). Stanowi główną przyczynę zgonów kobiet z powodu chorób nowotworowych (13% wszystkich zgonów pacjentek onkologicznych).

Czynniki ryzyka:

  • rodzinne występowanie raka piersi
  • wiek
  • długotrwała hormonalna terapia zastępcza
  • mutacja genów BRCA-1 I BRCA-2

Objawy:

  • zmieniony kształt piersi
  • wyczuwalny guzek lub stwardnienie
  • wydobywająca się wydzielina z brodawki
  • występowanie zaczerwienień, wyciągnięć lub zmarszczeń na piersi

Kiedy wykonać badanie profilaktyczne i jak często?

  • USG piersi między 20 a 40 rokiem życia - co roku
  • USG piersi po 40 roku życia - raz na pół roku
  • Mammografia między 35 a 40 rokiem życia „wizyta kontrolna”
  • Mammografia między 40 a 50 rokiem życia -co 2 lata
  • Mammografia po 50 roku życia - co roku

Rak szyjki macicy –coroku na świecie na raka szyjki macicy zapada około 500 000 kobiet.
W Europie, co 18 minut z jego powodu umiera jedna. Co roku około 3 500 Polek słyszy diagnozę – nowotwór! Połowa z nich nigdy nie wyzdrowieje, ponieważ zgłosiła się do lekarza zbyt późno. Oznacza to, że z 10 kobiet, u których codziennie wykrywa się w Polsce raka szyjki macicy, 5 umiera. Część z nich nie zdążyła po prostu wykonać badania cytologicznego.

Czynniki ryzyka:

  • przewlekłe zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV 16 i 18 lub innymi typami onkogennymi,
  • duża liczba partnerów płciowych,
  • wieloletnie palenie papierosów

Objawy:

  • krwawienie, które pojawia się pomiędzy regularnymi krwawieniami miesięcznymi,
  • krwawienie po stosunku, prysznicu lub badaniu ginekologicznym,
  • krwawienie miesięczne, które trwa dłużej i jest bardziej obfite niż zwykle,
  • krwawienia po menopauzie,
  • ból podczas stosunku,

Kiedy wykonać badanie profilaktyczne i jak często?

Profilaktyka pierwotna – szczepienie przeciwko wirusowi HPV

Profilaktyka wtórna – cytologia co roku

Rak jelita grubego - to nowotwór złośliwy rozwijający się w okrężnicy lub odbytnicy.
Jest przyczyną 655.000 zgonów w ciągu roku na świecie. Najwyższe wskaźniki zapadalności notuje się w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej, a najniższe w rozwijających się krajach Afryki i Azji. Co roku na raka jelita grubego zapada ponad 13.000 Polaków, z czego ponad 9.000 umiera.

Czynniki ryzyka:

  • wiek
  • zła dieta i styl życia

Objawy:

  • Zmiana rytmu wypróżnień w ostatnich kilku miesiącach,
  • Krwawienie przy oddawaniu stolca,
  • niedokrwistość
  • osłabienie
  • utrata wagi

 

Kiedy wykonać badanie profilaktyczne i jak często?

  • jesteś w wieku 50-65 lat i nie masz objawów raka jelita grubego -co 2 lata,
  • masz ukończone 40 lat i masz co najmniej jednego krewnego pierwszego stopnia 
    z rozpoznaniem raka jelita grubego,
  • jesteś w wieku 25-65 lat i pochodzisz z rodziny szczególnego ryzyka,

Inne nowotwory i ich profilaktyka - Przy każdej wizycie proś swego lekarza o dokładne zbadanie piersi, jąder, per rectum oraz o skierowanie na proste badania dodatkowe:

  • morfologię krwi, OB i rozszerzone badania biochemiczne
  • RTG klatki piersiowej
  • USG jamy brzusznej
  • marker PSA u zdrowych mężczyzn po 50 roku życia co 1-2 lata
  • test na krew utajoną po 50 roku życia co 1-2 lata
  • badania ginekologiczne co roku